Văn khấn cúng chúng sinh rằm tháng Bảy ngoài trời: bài khấn thí thực, mâm cháo gạo muối và an toàn
Trả lời ngắn: Cúng chúng sinh, hay cúng cô hồn, là lễ thí thực cho các vong linh không nơi nương tựa, thường làm chiều tối rằm tháng Bảy, bày mâm ngoài cửa hoặc sân. Bài khấn dưới đây có chỗ [điền] cho tên người khấn và địa chỉ. Lễ này mang tinh thần bố thí, không phải để cầu xin cho riêng mình; lễ vật gọn, sạch, đặt chỗ an toàn, không lấn ra đường xe chạy.
Cúng chúng sinh là cúng ai
Theo quan niệm dân gian và một phần Phật giáo, có những vong linh không còn người thân thờ cúng, chết đường chết chợ, chết trẻ, chết oan. Tháng Bảy được tin là tháng các vong ấy được "xá tội", ra khỏi chốn tối tăm. Người sống bày mâm cháo, gạo, muối, bánh kẹo để bố thí.
Đây là lễ của lòng thương, giống như cho người nghèo một bữa ăn. Vì vậy lễ cúng chúng sinh luôn bày ngoài trời, không đặt trên bàn thờ gia tiên, và lời khấn mời các vong "không nơi nương tựa", không nhắc tới gia tiên.
Cúng chúng sinh vào ngày giờ nào
Phổ biến nhất là chiều tối ngày rằm tháng Bảy, sau khi đã cúng gia tiên. Có gia đình cúng từ ngày 14, có cửa hàng cúng vào mùng 2 và 16 hằng tháng theo nếp buôn bán, riêng tháng Bảy làm to hơn.
Giờ cúng thường lúc chạng vạng, khi phố bớt người. Không nên bày quá khuya vì khó trông lửa hương và dễ gây phiền hàng xóm. Cũng không nên cúng giữa trưa nắng, đồ ăn mau hỏng.
Mâm cúng chúng sinh gồm những gì
- Cháo trắng loãng, múc vào chén nhỏ hoặc lá đa.
- Gạo và muối, mỗi thứ một đĩa nhỏ.
- Bỏng ngô, bánh đa, kẹo, bánh quy, hoa quả nhỏ.
- Nước sạch, vài nén hương, nến hoặc đèn nhỏ.
- Quần áo giấy, tiền giấy: tùy nếp, nhiều nhà đã bỏ.
Không cúng mâm chúng sinh bằng gà nguyên con, đồ ăn mặn nhiều. Tinh thần là bữa ăn đạm bạc chia cho người khó, lễ vừa đủ là đúng.
Văn khấn cúng chúng sinh ngoài trời
Nam mô A Di Đà Phật! (ba lần)
Nam mô Đại Bi Quán Thế Âm Bồ Tát.
Hôm nay là ngày rằm tháng bảy năm [điền tên năm can chi], nhằm ngày [điền ngày dương lịch].
Tín chủ con là [điền họ tên người khấn], cùng toàn gia quyến, ngụ tại [điền số nhà, đường, phường hoặc xã, tỉnh hoặc thành phố].
Nhân ngày Trung nguyên, mùa xá tội vong nhân, chúng con thành tâm sắm sửa cháo trắng, gạo muối, bánh trái, hương hoa, bày nơi [điền: trước cửa nhà, sân nhà, trước cửa hàng], kính mời các vong linh cô hồn không nơi nương tựa, không người thờ cúng, quanh vùng này về đây thụ hưởng.
Xin các vong linh nhận lấy lễ vật, no lòng ấm dạ, sớm được siêu thoát, không quấy nhiễu người qua lại. Chúng con xin hồi hướng công đức này cho tất cả chúng sinh.
Nam mô A Di Đà Phật! (ba lần)
Cách điền và đọc bài khấn
Ô địa chỉ ghi nơi đang bày lễ; cửa hàng thì ghi tên phố, số nhà cửa hàng. Ô nơi bày ghi ngắn: trước cửa, sân, vỉa hè trước cửa hàng. Người khấn là chủ nhà hoặc chủ cửa hàng; nhân viên khấn thay cũng được.
Đọc vừa đủ nghe, không cần to. Một số nhà đọc thêm vài câu niệm Phật trước và sau. Không cần mời "về nhà", vì lễ này để ở ngoài, mời vong về nhà là điều nhiều người kiêng.
Bày mâm ở đâu cho an toàn
Mâm đặt sát cửa, trên bàn thấp hoặc chiếu, không lấn ra lòng đường. Ở phố đông, đặt sát tường để người đi bộ không vấp, xe máy không quệt. Hương nến cắm vào bát cát, xa rèm cửa, xa xe đang đỗ và bình xăng.
Nhà có trẻ nhỏ và vật nuôi nên có người đứng trông suốt thời gian thắp hương. Đốt vàng mã chỉ ở chậu kim loại, có xô nước bên cạnh, chờ tắt hẳn mới vào nhà.
Tục "giật cô hồn" và cách giữ trật tự
Ở một số đô thị phía Nam, người ta có tục cúng xong thì để trẻ em, người qua đường "giật" bánh kẹo, gạo, tiền lẻ. Tục này có ý chia lộc cho người khó. Nhưng khi đông người, giành giật dễ thành xô đẩy, trẻ nhỏ bị ngã, bị chen.
Nhiều nhà chủ động chia sẵn từng túi nhỏ, phát tận tay cho trẻ và người khó khăn, vừa giữ ý nghĩa, vừa an toàn. Cửa hàng ven đường lớn nên phát quà ở chỗ có lề rộng, không để người dồn ra lòng đường.
Gạo muối sau lễ xử lý thế nào
Theo nếp phổ biến, sau lễ gạo muối được rải ra trước cửa hoặc ngoài đường, có ý "chia" cho các vong. Ở thành phố, rải gạo muối làm bẩn vỉa hè, trơn trượt, thu hút chuột. Nhiều nhà thay bằng cách gom gạo, muối, bánh kẹo cho người khó, cho gà vịt hoặc bỏ vào chậu cây.
Không nên mang gạo muối cúng chúng sinh vào nhà dùng. Đây là nếp kiêng phổ biến, giữ cũng không tốn gì.
Cửa hàng, công ty cúng chúng sinh
Cửa hàng thường cúng chúng sinh trước cửa, vừa giữ nếp vừa cầu buôn bán thuận lợi. Lời khấn giữ như trên, thêm tên cửa hàng ở phần địa chỉ. Mâm có thể to hơn nhà ở, nhưng vẫn nên là đồ khô, bánh kẹo, hoa quả, để phát lại cho người đi đường.
Công ty trong tòa nhà văn phòng nên hỏi ban quản lý trước; nhiều tòa nhà chỉ cho bày ở khu vực riêng, cấm đốt vàng mã. Có thể cúng gọn trong sảnh và chuyển phần bánh kẹo cho nhân viên, bảo vệ, lao công.
Ở chung cư thì cúng chúng sinh ở đâu
Căn hộ chung cư không có sân. Nhiều nhà bày mâm nhỏ ở cửa căn hộ, thắp hương nhanh rồi dọn; có nhà đặt mâm ở ban công. Hành lang chung cư là lối thoát hiểm, không nên để mâm và lửa ở đó lâu.
Ban quản lý một số tòa nhà tổ chức cúng chung ở sân, các hộ góp lễ. Đây là cách gọn và an toàn. Gia đình không tham gia được thì có thể bỏ lễ chúng sinh năm đó, thay bằng một việc thiện thật.
Thay lễ chúng sinh bằng việc thiện
Tinh thần của lễ là bố thí cho người khó. Nhiều gia đình, nhà chùa đã chuyển sang nấu cháo phát ở bệnh viện, góp gạo cho bếp ăn từ thiện, ủng hộ quỹ cho trẻ mồ côi trong tháng Bảy. Có nhà vẫn cúng mâm nhỏ, phần lớn ngân sách dành cho việc thiện.
Lời khấn có thể thêm: "chúng con xin dùng phần công đức [điền việc thiện đã làm] hồi hướng cho các vong linh." Lòng thương thể hiện bằng việc thật thường được nhắc tới trong lời dạy của nhà Phật.
Kiêng kỵ quanh lễ cúng chúng sinh
Dân gian kiêng gọi tên người trong lúc cúng chúng sinh, kiêng mang lễ vào nhà, kiêng để trẻ nhỏ nghịch đồ cúng. Những lời dặn này phần nhiều là giữ không khí trang nghiêm và vệ sinh.
Không có cơ sở để sợ hãi tháng Bảy đến mức bỏ việc quan trọng. Lễ cúng chúng sinh nên được làm với tâm thế thương người, không phải để "trấn" hay "mua chuộc" ai.
Người đi đường ứng xử với mâm cúng của nhà khác
Đi qua mâm cúng chúng sinh trên phố, đi chậm, tránh giẫm đổ. Không tự ý lấy đồ khi chủ nhà chưa mời. Nếu nhà có tục cho "giật", nhường trẻ nhỏ, người già, không chen lấn.
Lái xe qua khu phố đông mâm cúng vào tối rằm, giảm tốc độ, để ý khói hương che tầm nhìn và trẻ con chạy ra đường.
Cúng chúng sinh ở nông thôn khác thành phố ra sao
Ở nông thôn, mâm chúng sinh thường bày ở đầu ngõ, gốc cây đa hoặc bờ ao, gần chỗ đất trống. Lễ có thêm cháo hoa nấu nồi to, xôi, khoai luộc, và sau lễ thường chia cho trẻ con trong xóm. Không gian rộng nên ít lo chuyện lấn đường, nhưng cần để ý cỏ khô, rơm rạ gần chỗ thắp hương.
Ở thành phố, mâm nhỏ hơn, bày sát cửa nhà, cửa hàng. Phần lớn là đồ khô đóng gói để dễ phát lại. Hai cách khác nhau về hình thức nhưng cùng một ý: chia phần cho những người, những vong không ai lo.
Chuẩn bị đồ dùng cho lễ gọn gàng
Một chiếc bàn thấp gấp gọn, một khay inox, bát cát cắm hương, chậu kim loại có nắp để hóa vàng nếu cần, xô nước. Đồ ăn chia sẵn túi nhỏ để phát. Lễ xong rửa sạch, cất cho năm sau.
Nhà buôn bán muốn có thêm một chiếc chuông nhỏ treo cửa hàng cho lành mắt dịp đầu tháng có thể xem các mẫu chuông gió, khánh treo trên Thế Giới Phong Thủy; còn lễ cúng chúng sinh, mâm đạm bạc và lòng thương là đủ.