Văn khấn lễ Vu Lan báo hiếu tại chùa: dâng lễ, ghi tên cầu an cầu siêu cho cha mẹ và cách điền
Trả lời ngắn: Mùa Vu Lan, nhiều người lên chùa dâng lễ, ghi tên cầu an cho cha mẹ còn sống và cầu siêu cho cha mẹ, ông bà đã mất. Bài khấn dưới đây đọc ở ban Tam Bảo, có chỗ [điền] cho tên người khấn, tên cha mẹ và địa chỉ. Lễ ở chùa là lễ chay; nên hỏi nhà chùa về khóa lễ Vu Lan, ghi tên ở phòng tiếp khách và tham gia nghi thức chung thay vì tự bày lễ lớn.
Vu Lan báo hiếu bắt nguồn từ đâu
Lễ Vu Lan gắn với kinh Vu Lan Bồn, kể chuyện Tôn giả Mục Kiền Liên dùng thần thông thấy mẹ đọa vào cảnh đói khổ, không cứu được, Đức Phật dạy ngài nhân ngày chư Tăng mãn hạ an cư, sắm lễ cúng dường để nhờ sức chú nguyện chung mà mẹ được thoát khổ.
Từ đó rằm tháng Bảy trở thành mùa báo hiếu trong Phật giáo Bắc tông. Ở Việt Nam, lễ Vu Lan gắn với nghi thức bông hồng cài áo và các khóa lễ cầu an, cầu siêu tại chùa.
Cầu an và cầu siêu khác nhau thế nào
Cầu an dành cho người đang sống: cha mẹ, ông bà, người thân, cầu cho mạnh khỏe, bình an. Cầu siêu dành cho người đã mất, cầu cho hương linh được siêu thoát, an nghỉ.
Ở phần lớn chùa, phòng tiếp khách có hai loại phiếu: phiếu cầu an và phiếu cầu siêu. Người đi lễ ghi tên, tuổi, địa chỉ vào phiếu. Lời khấn ở ban Tam Bảo chỉ cần nhắc lại ngắn gọn ý nguyện đã ghi.
Lễ vật dâng chùa mùa Vu Lan
Lễ chay: hoa tươi, trái cây, hương, nến, bánh chay. Nhiều chùa khuyến khích cúng dường bằng gạo, dầu ăn, nhu yếu phẩm để dùng cho bếp chay hoặc làm từ thiện. Không mang rượu, thịt, vàng mã lên ban Phật.
Lễ nhỏ đặt lên ban theo hướng dẫn của nhà chùa; chùa đông người thường có bàn đặt lễ chung. Tiền công đức bỏ vào hòm công đức, không nhét lên tay tượng hay kẹp vào lễ vật.
Văn khấn lễ Vu Lan ở ban Tam Bảo
Nam mô A Di Đà Phật! (ba lần)
Con kính lạy Đức Phật Thích Ca Mâu Ni, Đức Phật A Di Đà, chư Phật mười phương, chư Đại Bồ Tát, chư Hiền Thánh Tăng.
Con kính lạy Đức Đại Hiếu Mục Kiền Liên Tôn giả.
Hôm nay là ngày [điền] tháng bảy năm [điền tên năm can chi], mùa Vu Lan báo hiếu.
Đệ tử con là [điền họ tên], pháp danh [điền nếu có], ngụ tại [điền địa chỉ].
Con thành tâm dâng hương hoa, phẩm vật lên cúng dường Tam Bảo. Con xin cầu an cho [điền: thân phụ, thân mẫu] là [điền họ tên], được thân tâm an lạc, bệnh tật tiêu trừ.
Con xin cầu siêu cho hương linh [điền danh xưng, họ tên người đã mất], nương nhờ oai lực Tam Bảo, được siêu sinh về cõi an lành.
Con nguyện sống hiếu thuận, làm lành tránh dữ, đem công đức này hồi hướng cho cha mẹ nhiều đời và tất cả chúng sinh.
Nam mô A Di Đà Phật! (ba lần)
Cách điền khi cha mẹ một người còn, một người mất
Nhiều người có cha hoặc mẹ đã mất, người kia còn sống. Bài khấn trên tách sẵn hai câu: câu cầu an điền tên người còn sống, câu cầu siêu điền tên người đã mất. Nếu cả hai còn sống, bỏ câu cầu siêu; nếu cả hai đã mất, bỏ câu cầu an hoặc dùng để cầu an cho người thân khác.
Ô pháp danh chỉ ghi khi đã quy y; chưa có thì bỏ trống, không cần tự đặt.
Thứ tự lễ khi đến chùa mùa Vu Lan
- Vào cổng chùa, chắp tay vái, đi nhẹ, nói nhỏ.
- Đến phòng tiếp khách ghi phiếu cầu an, cầu siêu nếu có.
- Lễ ban Đức Ông hoặc ban Hộ pháp theo nếp từng chùa.
- Lễ ban Tam Bảo, đọc bài khấn trên.
- Lễ ban Quan Âm, ban Mẫu, nhà Tổ nếu chùa có.
- Tham gia khóa lễ chung, nghe giảng nếu kịp.
Thứ tự có thể khác giữa các chùa; hỏi các vị trong chùa hoặc nhìn bảng hướng dẫn.
Nghi thức bông hồng cài áo
Nghi thức này phổ biến ở Việt Nam từ giữa thế kỷ trước, gắn với bài viết "Bông hồng cài áo" của Thiền sư Nhất Hạnh. Người còn mẹ cài bông hồng đỏ, người mất mẹ cài bông hồng trắng. Nhiều chùa phát hoa và mời mọi người cài trong buổi lễ.
Ý nghĩa là nhắc người còn mẹ trân trọng thời gian bên mẹ, người mất mẹ nhớ ơn mẹ. Không cần buồn bã quá mức; đây là khoảnh khắc lặng để nghĩ về người sinh ra mình.
Trang phục và ứng xử khi đi chùa dịp Vu Lan
Mặc kín đáo, gọn gàng, ưu tiên màu nhã; tránh váy ngắn, áo hở vai. Tắt chuông điện thoại hoặc để rung. Không chụp ảnh lúc chư Tăng đang hành lễ nếu chưa được phép.
Chùa dịp Vu Lan rất đông. Đi sớm, gửi xe đúng chỗ, giữ đồ cá nhân, không chen lấn khi thắp hương. Người già, trẻ nhỏ nên được ưu tiên chỗ ngồi.
Không đến chùa được thì làm thế nào
Nhiều chùa nhận ghi tên cầu an, cầu siêu qua điện thoại hoặc qua người quen. Người ở xa có thể nhờ người thân ghi giúp, gửi phần công đức. Ở nhà, có thể đọc một bài khấn Vu Lan tại gia trước ban Phật hoặc ban gia tiên.
Tinh thần Vu Lan là báo hiếu; không đến chùa được nhưng gọi điện về cho cha mẹ, chăm cha mẹ đang ốm, vẫn là trọn lễ.
Cúng dường bao nhiêu là phải
Không có mức quy định. Nhiều chùa ghi rõ "công đức tùy tâm". Đóng góp vừa khả năng, không vay mượn để cúng, không so với người khác. Nếu chùa có hòm công đức cho việc từ thiện riêng, có thể chọn góp vào đó.
Cẩn thận với những người nhận "ghi tên lấy tiền" ngoài cổng chùa, không thuộc ban quản lý. Ghi tên ở phòng tiếp khách của chùa là chắc chắn nhất.
Dẫn trẻ nhỏ đi lễ Vu Lan
Trẻ từ khoảng năm, sáu tuổi có thể theo cha mẹ đi lễ, nghe câu chuyện Mục Kiền Liên kể giản dị, được cài bông hồng. Chuẩn bị nước, đồ ăn nhẹ, chọn khung giờ ít đông.
Dặn trẻ không chạm vào nến, hương, không chạy quanh khu đặt lễ. Sau lễ, có thể cho trẻ làm một việc nhỏ cho ông bà như rót nước, lấy dép; đó là cách dạy hiếu cụ thể nhất.
Sau lễ: thụ lộc và giữ lời nguyện
Một số chùa trả lại lễ vật đã cúng như lộc; đem về chia cho cả nhà. Lời nguyện "sống hiếu thuận, làm lành tránh dữ" trong bài khấn là phần đáng giữ nhất của mùa Vu Lan.
Có thể ghi lại một việc cụ thể sẽ làm cho cha mẹ trong tháng: đưa đi khám, sửa chỗ nhà dột, dạy bố mẹ dùng điện thoại. Lễ ở chùa là khởi đầu, việc ở nhà mới là thực hành.
Phân biệt khóa lễ chính thức và dịch vụ cúng ngoài
Mùa Vu Lan có nơi rao "cầu siêu bảo đảm", "giải nghiệp cho cha mẹ" với giá cao. Phật giáo không dạy việc mua bán công đức. Khóa lễ ở chùa do chư Tăng chủ trì, mọi người cùng tụng niệm; công đức tùy tâm.
Nếu ai đó nói phải trả thật nhiều tiền thì cha mẹ mới được siêu thoát, hãy tỉnh táo. Hỏi thẳng nhà chùa nơi mình quen để được hướng dẫn đúng.
Khi cha mẹ đang ốm nặng hoặc nằm viện
Mùa Vu Lan có khi trùng lúc cha mẹ đang điều trị. Ghi tên cầu an ở chùa là cách nhiều người tìm chỗ dựa tinh thần, nhưng việc chính vẫn là theo sát chỉ định của bác sĩ, thay phiên chăm sóc, giữ cha mẹ ăn uống đủ.
Không nên vì tin vào lời khấn mà tự ý bỏ thuốc hay chuyển sang những "bài thuốc" truyền miệng. Nhà Phật dạy chăm sóc người bệnh là một việc công đức lớn; ở bên cha mẹ lúc ốm đau chính là báo hiếu.
Đọc thêm về kinh Vu Lan
Người muốn hiểu sâu có thể đọc bản dịch kinh Vu Lan Bồn và các bài giảng về chữ hiếu trong Phật giáo do các chùa phát hành. Nên chọn bản dịch có chú giải, xuất xứ rõ ràng.
Đọc cùng con cái và thảo luận ngắn sau khi đọc giúp mùa Vu Lan không chỉ dừng ở nghi lễ. Câu chuyện người con cứu mẹ dễ hiểu với mọi lứa tuổi, nhất là khi người lớn kể bằng lời của mình.
Đồ dùng cho ban Phật tại gia sau mùa Vu Lan
Nhiều người sau mùa Vu Lan muốn lập một ban Phật nhỏ trong nhà để tụng kinh, ngồi tĩnh tâm. Ban Phật cần đặt nơi cao ráo, sạch sẽ, không đối diện nhà vệ sinh, có chỗ cắm hương an toàn.
Ai đang tìm một pho tượng Phật nhỏ cho ban thờ gia đình có thể tham khảo các mẫu tượng Phật trên Thế Giới Phong Thủy, chọn chất liệu và kích thước vừa với chỗ đặt; còn lễ Vu Lan, lòng hiếu và lời nguyện là chính.