Những lỗi thường gặp khi khấn và cách sửa: sai tên, sai năm, khấn quá dài, xin quá nhiều, quên phần mở đầu
Trả lời ngắn: Lỗi thường gặp nhất khi khấn không phải đọc sai chữ Hán Việt mà là điền sai tên, sai năm, sai địa chỉ, khấn quá dài, xin quá nhiều điều, hoặc bỏ sót phần kính lạy. Hầu hết đều sửa được bằng cách chuẩn bị tờ văn khấn trước, đọc lại một lượt và giữ lời khấn đủ năm ý. Bài này liệt kê các lỗi hay gặp, vì sao nên tránh và cách sửa ngay tại chỗ nếu lỡ khấn sai.
Lỗi 1: điền sai tên người khấn hoặc người đã mất
Chép văn khấn của nhà khác, của năm trước mà quên đổi tên là lỗi rất phổ biến. Nặng hơn là đọc sai tên người đã mất trong ngày giỗ, làm cả nhà áy náy.
Cách tránh: lưu một bản mẫu có tên chuẩn của gia đình, mỗi lần chỉ đổi ngày. Đọc lại tên trước khi thắp hương. Lỡ đọc sai, dừng lại, đọc lại đúng tên, khấn thêm một câu "con xin đọc lại cho đúng".
Lỗi 2: sai năm can chi
Lễ trước Tết dùng nhầm tên năm mới, lễ sau Tết dùng nhầm năm cũ. Hay gặp nhất ở lễ ông Táo, tất niên, giao thừa, vía Thần Tài.
Cách tránh: nhớ rằng năm can chi đổi vào mùng một Tết Nguyên đán. In sẵn hai bản cho trước và sau Tết. Nếu lỡ đọc sai, đọc lại câu đó với tên năm đúng.
Lỗi 3: bỏ sót phần kính lạy
Người vội thường bỏ phần mở đầu, vào thẳng phần xin. Lời khấn thiếu "kính lạy ai" giống như nói chuyện mà không chào.
Phần kính lạy có thể rất ngắn: "Con lạy thần linh, con lạy ông bà tổ tiên." Ngắn nhưng không bỏ.
Lỗi 4: khấn quá dài, kể lể
Có người biến lời khấn thành bản tường trình dài về mọi chuyện trong nhà, kể lể ấm ức, trách móc người khác. Lời khấn dài không làm lễ tốt hơn mà khiến người đứng sau mệt, hương tàn quá nhanh.
Cách sửa: tập trung vào việc chính của lễ. Chuyện riêng muốn thưa thì nói vài câu ngắn, giữ giọng bình tĩnh.
Lỗi 5: xin quá nhiều điều
Danh sách xin dài từ sức khỏe, tiền bạc, chức vụ, nhà cửa, xe cộ, con cái thi đỗ, trúng thầu. Xin nhiều không sai luật nào, nhưng làm lời khấn mất trọng tâm và dễ thành tâm lý trông chờ.
Nhiều người chọn xin những điều chung: bình an, sức khỏe, hòa thuận, làm ăn ngay thẳng. Những việc cụ thể thì tự mình cố gắng.
Lỗi 6: xin điều không chính đáng
Khấn xin hại người khác, thắng kiện bằng mọi giá, cho đối thủ thất bại, hay xin điều trái đạo đức. Lời khấn như vậy đi ngược tinh thần của thờ cúng, vốn để giữ lòng hướng thiện.
Ở chùa càng không nên. Nếu đang có tranh chấp, xin cho mọi việc được giải quyết công bằng, rồi tìm luật sư, hòa giải, cơ quan có thẩm quyền.
Lỗi 7: hứa lễ tạ quá sức
"Nếu được thì con xin lễ tạ con lợn quay, mâm cỗ lớn." Hứa xong, việc thành, lại không có khả năng trả lễ, đâm ra lo lắng.
Không cần hứa lễ tạ trong lời khấn. Nếu muốn tạ, tạ vừa sức, bằng hương hoa và một việc thiện. Lỡ hứa quá sức, thắp hương thưa thật lòng hoàn cảnh và tạ bằng những gì có thể.
Lỗi 8: khấn khi đang vội, đầu óc để chỗ khác
Vừa khấn vừa nhìn điện thoại, vừa khấn vừa nói chuyện với người bên cạnh, khấn xong đi ngay để hương cháy không ai trông. Đây là lỗi về thái độ và về an toàn.
Nếu đang vội, chọn khấn bản ngắn nhưng tập trung. Đợi hương cháy một đoạn, có người trông rồi mới đi.
Lỗi 9: đọc sai chữ Hán Việt
Nhiều cụm từ cổ dễ đọc nhầm, đọc theo mặt chữ mà không hiểu nghĩa. Đọc sai một chữ không phải chuyện lớn, nhưng nếu thấy ngượng, có thể đổi sang lời thường.
Cách hay nhất là tìm hiểu nghĩa vài cụm chính, hoặc dùng bản văn khấn có chú giải. Hiểu rồi đọc tự nhiên hơn.
Lỗi 10: dùng sai bài khấn cho dịp
Dùng bài khấn gia tiên để cúng chúng sinh, dùng bài khấn khai trương cho lễ nhập trạch, dùng văn khấn lễ Phật có rượu thịt. Những nhầm lẫn này thường do lấy bài trên mạng mà không đọc kỹ.
Trước mỗi lễ, đọc lại tiêu đề và nội dung bài khấn, xem có đúng dịp, đúng ban không. Nhà có nhiều lễ trong năm nên chia bài theo thư mục từng dịp.
Lỗi 11: thắp quá nhiều hương, đốt nhiều vàng mã
Nhiều người nghĩ hương càng nhiều, vàng mã càng to thì lễ càng trọn. Kết quả là khói dày, nguy cơ cháy, tốn kém. Nhiều nhà chùa đã khuyên giảm vàng mã.
Một hoặc ba nén hương mỗi ban là đủ. Vàng mã là tùy nếp nhà; nếu giữ, đốt ít, ở chỗ an toàn.
Lỗi 12: bỏ qua người trong nhà
Một người khấn trong khi cả nhà không biết hôm nay cúng gì, xin gì. Con cháu dần không còn gắn với nếp thờ cúng.
Gọi cả nhà cùng đứng, đọc vừa đủ nghe, sau lễ nói qua ý nghĩa của ngày. Nếp nhà được giữ bởi những lần như vậy.
Lỡ khấn sai thì sửa thế nào ngay tại chỗ
- Dừng lại khi nhận ra sai.
- Nói "con xin đọc lại" và đọc lại câu đó cho đúng.
- Đọc tiếp phần còn lại.
- Cuối lời khấn có thể thêm "con có điều sơ suất, xin các ngài, gia tiên lượng thứ".
Không cần khấn lại từ đầu, không cần thắp thêm hương. Sửa nhẹ nhàng, bình tĩnh là đủ.
Đừng để nỗi sợ khấn sai làm mình ngại khấn
Có người vì sợ sai nên không dám khấn, để một người trong nhà làm mãi. Lời khấn sai vài chữ không làm ai phải lo; điều quan trọng là có thắp hương, có nhớ ông bà.
Những lời dọa "khấn sai sẽ gặp họa" thường đến từ người muốn bán dịch vụ cúng. Hãy tỉnh táo.
Lỗi 13: để lễ vật không phù hợp lên ban Phật
Rượu, thịt, vàng mã đặt trên ban Phật là lỗi hay gặp ở những nhà gộp chung ban thờ. Ban Phật chỉ dâng lễ chay: hoa, quả, nước, bánh chay.
Nhà có ban chung hai tầng nên tách: tầng trên Phật dâng chay, tầng dưới gia tiên có thể mặn. Nếu chỉ có một mặt ban, khi có mâm mặn thì dâng lễ chay lên Phật trước, hạ xuống rồi mới bày mâm mặn cho gia tiên.
Lỗi 14: quên điền địa chỉ mới khi chuyển nhà
Chuyển nhà rồi mà vẫn khấn địa chỉ cũ nhiều tháng là lỗi rất phổ biến, nhất là khi in văn khấn từ tệp cũ.
Ngay lễ đầu tiên ở nhà mới, sửa địa chỉ trong tệp mẫu. Lễ nhập trạch cũng là lúc khấn báo địa chỉ mới với thần linh và gia tiên.
Lỗi 15: để trẻ nhỏ tự thắp hương, tự đốt vàng mã
Một số nhà cho trẻ tự thắp để "tập", nhưng để trẻ đứng một mình với lửa là không an toàn. Trẻ nên thắp cùng người lớn, cầm hương đã châm sẵn, người lớn cắm giúp.
Vàng mã càng không để trẻ đốt. Tai nạn bỏng từ lửa cúng mỗi năm đều có; phòng tránh đơn giản hơn nhiều so với xử lý.
Chuẩn bị tốt để ít lỗi nhất
Soạn sẵn bộ văn khấn theo từng dịp, đã điền tên, địa chỉ, chừa ô ngày. In chữ to, kẹp vào sổ đặt gần ban thờ. Mỗi dịp lễ, rà dòng ngày tháng và năm can chi.
Ai muốn một cuốn văn khấn cổ truyền có chú giải để tra cho chắc, có thể xem gian sách trên Thế Giới Phong Thủy; chuẩn bị kỹ một lần thì những lần khấn sau nhẹ nhàng và đúng hơn.