Văn khấn đón Táo quân về đêm giao thừa: lời mời ông Táo trở lại trông coi bếp nhà năm mới
Trả lời ngắn: Theo tích dân gian, sau bảy ngày chầu trời, Táo quân trở về nhà vào đêm giao thừa. Nhiều gia đình khấn đón Táo quân ngay trong lễ giao thừa trong nhà, có nhà làm một lời khấn riêng ở gian bếp. Bài dưới đây là lời đón ngắn, có chỗ [điền], dùng kèm hoặc gộp vào văn khấn giao thừa, cùng cách sắp xếp bếp núc đêm cuối năm cho an toàn.
Táo quân về lúc nào
Dân gian kể Táo quân lên trời ngày 23 tháng Chạp, ở thiên đình tới đêm 30 (hoặc 29 nếu tháng thiếu), rồi trở về cùng lúc quan Hành khiển năm mới nhận việc. Vì vậy đêm giao thừa vừa là lúc tiễn năm cũ, vừa là lúc đón Táo quân về.
Có nhà không làm lễ đón riêng, chỉ gộp một câu vào văn khấn giao thừa trong nhà. Cả hai cách đều phổ biến.
Khoảng trống bảy ngày trong nếp dân gian
Từ 23 tới giao thừa, có nơi kể rằng nhà "vắng" Táo quân nên phải giữ gìn bếp núc cẩn thận hơn. Dù tin hay không, đây là quãng nấu nướng nhiều nhất trong năm: luộc bánh chưng, rán nem, nấu cỗ. Cẩn thận lửa trong mấy ngày này là lời dặn rất thực tế.
Đun bánh chưng qua đêm cần có người thay nhau trông, không để nồi cạn nước, không để trẻ chơi gần bếp củi.
Đón Táo quân trong lễ giao thừa trong nhà
Cách gọn nhất: trong văn khấn giao thừa trong nhà, sau phần kính lạy gia tiên, thêm một câu kính mời Táo quân trở về. Gia đình đã có bài khấn giao thừa chỉ cần chèn câu dưới đây.
Gia đình muốn làm riêng ở bếp thì dùng bài đầy đủ hơn ở mục sau.
Câu chèn vào văn khấn giao thừa
Nhân giờ phút giao thừa, tín chủ con thành tâm kính mời Ngài Đông trù Tư mệnh Táo phủ Thần quân trở về nhà, tiếp tục trông coi bếp lửa, phù hộ cho gia đình con năm mới ấm no, an lành.
Bài văn khấn đón Táo quân ở gian bếp
Nam mô A Di Đà Phật! (ba lần, mỗi lần một vái)
Con lạy chín phương Trời, mười phương Chư Phật, Chư Phật mười phương.
Con kính lạy Ngài Đông trù Tư mệnh Táo phủ Thần quân.
Con kính lạy Thổ địa Long mạch Tôn thần, chư vị thần linh cai quản trong nhà này.
Hôm nay là giờ giao thừa đêm ba mươi tháng Chạp năm [điền], bước sang năm [điền].
Tín chủ con là [điền họ tên người khấn], cùng toàn gia quyến, ngụ tại [điền số nhà, đường, phường hoặc xã, tỉnh hoặc thành phố].
Tín chủ con thành tâm sắm lễ hương hoa, trà quả, kính mời Ngài Táo quân hồi gia sau chuyến chầu trời, tiếp tục trông nom bếp lửa, giữ gìn nhà cửa.
Cúi xin Tôn thần phù hộ cho gia đình con năm mới cơm no áo ấm, bếp lửa yên lành, người người mạnh khỏe, mọi việc như ý.
Chúng con lễ bạc tâm thành, cúi xin chứng giám.
Nam mô A Di Đà Phật! (ba lần)
Lễ vật đón Táo quân
Không cần mũ áo, cá chép như lễ tiễn. Một nén hương, đĩa quả, chén nước, có nhà thêm đĩa bánh mứt là đủ. Nhiều nhà đặt chung với mâm cúng giao thừa trong nhà, không bày riêng.
Nếu đặt ở bếp, chọn chỗ sạch, xa bếp đang đun, xa bình gas.
Thứ tự lễ đêm giao thừa
- Cúng giao thừa ngoài trời: tiễn quan Hành khiển năm cũ, đón quan năm mới.
- Cúng giao thừa trong nhà: gia tiên, thần linh, gộp lời đón Táo quân.
- Nếu khấn riêng ở bếp, khấn sau lễ trong nhà.
- Hạ lễ ngoài trời trước, trong nhà sau.
Thứ tự này phổ biến ở miền Bắc; mỗi nhà có thể khác chút ít.
Kiểm tra bếp trước giao thừa
- Khóa van gas khi không dùng, nhất là trước khi cả nhà đi lễ chùa đầu năm.
- Tắt bếp, rút điện nồi điện, lò nướng không dùng tới.
- Không để nồi đun quên trên bếp khi ra ngoài xem pháo hoa.
- Đặt bình chữa cháy mini ở chỗ dễ lấy.
- Nến, đèn dầu trên bàn thờ không để cháy qua đêm khi không có người.
Đón Táo quân ở căn hộ
Căn hộ không có gian bếp riêng, bếp mở liền phòng khách, có thể đặt một đĩa quả nhỏ cạnh bếp và khấn ngắn. Hoặc chỉ gộp câu đón Táo quân vào văn khấn giao thừa trước bàn thờ.
Không cần hóa vàng cho lễ đón; đỡ việc và an toàn cho căn hộ.
Khi nhà không cúng giao thừa
Có gia đình không làm lễ giao thừa vì đi xa, đi chùa, hoặc theo nếp riêng. Khi đó có thể thắp nén hương sáng mùng một, khấn chung gia tiên, thần linh và mời Táo quân về. Lời mời muộn vài giờ không làm mất ý nghĩa.
Điều quan trọng là gian bếp sạch sẽ, ấm cúng cho năm mới.
Bữa cơm đầu năm từ gian bếp
Theo nếp nhiều nhà, bữa cơm đầu tiên nấu sau giao thừa mang ý nghĩa mở đầu một năm ấm no. Có nhà nấu nồi cơm mới, ấm nước mới ngay sau lễ. Không cần cầu kỳ; một bữa cơm cả nhà quây quần là đúng tinh thần.
Ăn uống điều độ, không ép rượu, không để người say lái xe đi chúc Tết.
Táo quân và lòng biết ơn người nấu bếp
Đằng sau tục thờ Táo quân là lòng biết ơn đối với bếp lửa, nơi nuôi sống cả gia đình. Đêm giao thừa, nhiều nhà nhân dịp này cảm ơn người đã nấu nướng suốt một năm: mẹ, bà, vợ, hay chồng. Một lời cảm ơn thật cũng là một cách đón năm mới tử tế.
Ý nghĩa của việc "đón về"
Lễ đón Táo quân nhắc rằng ngôi nhà có một vị trông coi bếp lửa quanh năm. Đêm giao thừa, khi mọi thứ bắt đầu mới, gia chủ mời vị ấy trở lại, như mời một người thân đi xa về đón Tết.
Theo nghĩa đời thường, đây là lúc cả nhà nghĩ tới chuyện ăn uống, chăm sóc nhau trong năm mới: bữa cơm đều đặn, bếp núc sạch sẽ, người nấu được chia sẻ.
Đón Táo quân ở miền Nam, miền Trung
Ở nhiều gia đình miền Nam, lễ đưa ông Táo và rước ông Táo gắn với việc thay bàn thờ ông Táo nhỏ đặt trong bếp: tiễn ông đi thì lau dọn, đón ông về thì thay giấy, thắp đèn. Miền Trung có nơi cúng rước ông Táo vào sáng mùng một.
Lời khấn đón cơ bản giống nhau; nhà nào giữ nếp nhà đó.
Đồ ăn trong bếp mấy ngày Tết
Bánh chưng, giò, thịt đông, đồ rán để lâu trong mấy ngày Tết dễ hỏng nếu không bảo quản. Cất tủ lạnh, đậy kín, hâm nóng kỹ trước khi ăn. Đồ có mùi lạ, mốc, chảy nhớt thì bỏ, đừng tiếc.
Bếp sạch, đồ ăn an toàn là cách "giữ bếp yên lành" thiết thực nhất trong năm mới.
Rác Tết nhiều, nhất là vỏ hộp, giấy gói, chai lọ. Phân loại và đổ rác đúng giờ giúp gian bếp không bốc mùi, không có chuột gián mấy ngày Tết.
Cúng ông Táo cho cửa hàng có bếp
Quán ăn, cửa hàng có bếp kinh doanh thường cũng làm lễ tiễn và đón Táo quân. Lời khấn thay "gia đình con" bằng "cửa hàng chúng con", xin cho bếp an toàn, khách hàng đông vui, nhân viên khỏe mạnh.
Bếp kinh doanh nên kiểm tra hệ thống gas, hút khói, bình chữa cháy trước Tết vì đây là mùa đông khách.
Nếu cửa hàng nghỉ Tết nhiều ngày, khóa van gas tổng, ngắt điện thiết bị không cần thiết, dọn hết đồ dễ hỏng trong tủ trước khi nghỉ. Ngày mở hàng trở lại, thắp hương khấn ngắn mời Táo quân, kiểm tra bếp rồi mới đỏ lửa.
Thắp hương ở bếp đêm giao thừa cho an toàn
Nếu khấn ở bếp, cắm hương trong bát hương nhỏ có cát hoặc gạo, đặt trên mặt phẳng chắc, cách xa bếp ga, ổ điện, giấy lau tay, khăn vải. Khấn xong, chờ hương tàn hẳn trước khi cả nhà đi ngủ hoặc ra ngoài. Đêm giao thừa người ra vào nhiều, trẻ con chạy chơi, nên một người lớn để mắt tới gian bếp cho tới khi lửa tắt.
Đặt một vật phẩm tài lộc đầu năm
Một số gia đình đặt mới một vật phẩm mang ý no đủ, tài lộc ở phòng khách hoặc quầy kinh doanh ngay đêm giao thừa hay sáng mùng một. Gia đình muốn chọn một món như vậy có thể xem tượng Thần Tài, Quan Công tại Thế Giới Phong Thủy cho ban thờ thần linh đầu năm, đặt ngay ngắn, sạch sẽ.