Văn khấn giao thừa trong nhà dâng gia tiên và thần linh: bài khấn, thứ tự lễ và phút đầu năm
Trả lời ngắn: lễ giao thừa trong nhà làm ngay sau lễ ngoài trời, quanh thời khắc chuyển năm. Gia chủ thắp hương ban thần linh (nếu có) rồi ban gia tiên, đọc văn khấn báo năm cũ đã qua, năm mới đã tới, mời tiên tổ cùng đón Xuân và cầu bình an cho cả nhà.
Giao thừa trong nhà khác ngoài trời thế nào
Lễ ngoài trời hướng tới các vị thần coi việc của năm (quan Hành khiển), còn lễ trong nhà hướng tới những người thân thuộc nhất: tổ tiên và các vị thần trong nhà như Táo quân, Thổ công. Vì vậy văn khấn trong nhà ấm áp hơn, mang không khí đoàn tụ.
Nhiều nhà ở thành phố không làm lễ ngoài trời mà chỉ làm lễ trong nhà. Khi đó có thể thêm một câu kính lạy chung các vị Tôn thần năm mới vào đầu bài, như bài dưới đây đã có.
Thứ tự lễ đêm giao thừa
- Lễ ngoài trời: tiễn quan cũ, đón quan Đương niên (nếu nhà giữ tục này).
- Lễ Phật (nếu nhà có ban Phật): dâng hương, hoa, đèn, quả.
- Lễ thần linh trong nhà: Táo quân, Thổ công.
- Lễ gia tiên: mời tổ tiên đón năm mới.
- Cả nhà chúc Tết nhau, lì xì cho trẻ, có nhà mở cửa đón xông đất.
Không có quy định cứng phải đúng từng phút. Thứ tự từ ngoài vào trong, từ trên xuống dưới là nếp chung nhiều nhà giữ.
Văn khấn giao thừa trong nhà
Nam mô A Di Đà Phật! (ba lần)
Con kính lạy chín phương Trời, mười phương chư Phật, chư Phật mười phương.
Con kính lạy Hoàng thiên Hậu thổ chư vị Tôn thần, Đương niên Hành khiển chư vị Tôn thần.
Con kính lạy ngài Đông trù Tư mệnh Táo phủ Thần quân, ngài Bản gia Thổ địa Long mạch Tôn thần.
Con kính lạy các cụ Cao tằng Tổ khảo, Cao tằng Tổ tỷ, Hiển khảo, Hiển tỷ, nội ngoại tiên tổ họ [điền họ].
Tín chủ con là [họ tên], cùng toàn gia quyến, ngụ tại [địa chỉ].
Nay phút giao thừa đã tới, năm [năm can chi cũ] đã qua, năm [năm can chi mới] đã đến. Tín chủ con thành tâm sửa biện hương hoa, lễ vật, trà quả dâng lên trước án.
Kính mời các ngài Tôn thần và các cụ tiên tổ nội ngoại chứng giám lòng thành, cùng con cháu đón mừng năm mới.
Cúi xin phù hộ cho toàn gia năm mới mạnh khỏe, bình an, người già sống vui, trẻ nhỏ chóng lớn, mọi việc thuận hòa.
Chúng con lễ bạc tâm thành, cúi xin chứng giám. Nam mô A Di Đà Phật! (ba lần)
Giải nghĩa và cách điền
Bài khấn giao thừa trong nhà nêu cả năm cũ và năm mới theo can chi. Ví dụ chuyển từ năm Ất Tỵ sang Bính Ngọ thì đọc "năm Ất Tỵ đã qua, năm Bính Ngọ đã đến". Ai không nhớ can chi có thể tra lịch, hoặc chỉ nói "năm cũ đã qua, năm mới đã đến".
Câu "người già sống vui, trẻ nhỏ chóng lớn" là lời cầu đời thường, có thể thay bằng điều gia đình thật sự mong: một người trong nhà khỏe lại, một đứa trẻ sắp đi học, một việc làm ăn mới.
Mâm lễ giao thừa trong nhà
Mâm trong nhà thường đơn giản hơn mâm ngoài trời vì đã có mâm cỗ tất niên và mâm ngũ quả bày từ chiều. Nhiều nhà chỉ thắp thêm hương, rót chén rượu mới, thay chén nước, thêm đĩa mứt Tết. Nhà nào nấu cỗ đêm giao thừa thì bày mâm cỗ ở ban gia tiên.
Bàn thờ ngày Tết chật đồ, nến và hương dễ chạm hoa giấy, tiền giấy trang trí. Dọn gọn trước khi thắp, để lửa cách xa mọi thứ dễ cháy ít nhất một gang tay.
Những nếp nhỏ của phút đầu năm
Sau lễ, nhiều gia đình có những nếp nhỏ đáng giữ: con cháu chúc Tết ông bà cha mẹ, người lớn lì xì trẻ con, cả nhà uống chén trà nóng hay ăn miếng mứt. Có nhà mở cửa đón gió năm mới, có nhà đi hái lộc đầu năm ở đình chùa gần nhà.
Hái lộc nên hiểu là bẻ một nhánh nhỏ từ cây được phép hái, hoặc nhận cành lộc nhà chùa chuẩn bị sẵn, chứ không phải bẻ trụi cây cảnh nơi công cộng. Lộc đầu năm đẹp nhất là lộc không làm hại ai.
Kiêng kỵ đêm giao thừa: giữ gì, bỏ gì
Dân gian có nhiều điều kiêng như không cãi nhau, không làm vỡ đồ, không quét nhà ngay đêm giao thừa. Phần lớn là lời nhắc giữ không khí vui vẻ. Làm vỡ cái chén không có nghĩa cả năm xui; nhặt mảnh vỡ cẩn thận để không ai bị đứt tay mới là việc cần làm.
Điều đáng kiêng thật là uống rượu rồi lái xe đi chúc Tết, đốt pháo nổ, hay để nến cháy khi cả nhà đã ngủ. Những thứ ấy mới thực sự mang lại "xui" cho năm mới.
Xông đất, xông nhà: hiểu cho nhẹ nhàng
Ngay sau giao thừa là tục xông đất: người đầu tiên bước vào nhà trong năm mới được tin là ảnh hưởng tới vận nhà cả năm. Nhiều gia đình nhờ trước một người vui tính, tuổi được cho là hợp với chủ nhà. Có nhà để chính chủ nhà ra ngoài rồi bước vào trước để "tự xông".
Tục này là cái thú đầu năm, không nên biến thành áp lực. Đừng từ chối hay tỏ thái độ với người khách đến chúc Tết chỉ vì sợ "không hợp tuổi". Lời chúc thật lòng của một người hàng xóm tốt bụng có giá trị hơn mọi bảng tra tuổi xông đất.
Mở cửa đón năm mới ở nhà phố, chung cư
Nhiều nhà có nếp mở toang cửa chính đúng giao thừa để "đón khí mới" và tiễn cái cũ. Ở nhà phố mặt đường, mở cửa lúc nửa đêm nên có người lớn đứng trông, vì đêm giao thừa đường phố đông người qua lại. Ở chung cư, mở cửa sổ, cửa ban công là đủ; không cần mở cửa chính ra hành lang chung làm phiền hàng xóm.
Lì xì đầu năm cho trẻ
Sau lễ giao thừa hoặc sáng mùng một, người lớn mừng tuổi trẻ nhỏ bằng phong bao đỏ. Số tiền không quan trọng; nhiều nhà bỏ vào phong bao tờ tiền mới với ý "khởi đầu mới". Đây cũng là dịp dạy trẻ cảm ơn, chúc lại người lớn, và biết để dành.
Trẻ nhỏ thường thức khuya đêm giao thừa, hôm sau mệt. Lì xì xong nên cho các cháu đi ngủ, đừng để trẻ chơi gần bàn thờ còn nến, hương.
Gia đình ở xa nhau đêm giao thừa
Nhiều gia đình không đoàn tụ được đêm giao thừa vì con cái làm việc xa, đi du học, đi xuất khẩu lao động. Một cuộc gọi video đúng lúc người ở nhà khấn giao thừa giúp người ở xa cùng hướng về bàn thờ. Người ở xa có thể khấn nôm vài câu nơi mình ở, hướng về quê nhà.
Chuẩn bị đèn thờ an toàn cho những đêm Tết
Đêm giao thừa và ba ngày Tết là lúc bàn thờ có lửa lâu nhất trong năm. Đôi đèn điện thay nến giúp yên tâm hơn khi cả nhà đi chúc Tết. Ai muốn đổi sang đèn thờ điện hoặc chọn thêm lọ hoa, đĩa quả có thể xem đèn thờ và đồ thờ tại Thế Giới Phong Thủy; kiểm tra dây và ổ cắm trước Tết để tránh chập điện.
Ghi lại một điều ước đầu năm
Một số gia đình có thói quen sau lễ giao thừa, mỗi người viết một điều mong muốn cho năm mới ra mảnh giấy, cất vào hộp, cuối năm mở ra đọc lại. Đây không phải nghi lễ cổ, nhưng là cách hay để lời cầu trong văn khấn trở thành mục tiêu cụ thể mà mỗi người tự cố gắng. Cuối năm nhìn lại, cả nhà sẽ thấy nhiều điều đã thành nhờ chính sức mình.
Với những gia đình vừa có người mất trong năm, đêm giao thừa đầu tiên thường nhiều nỗi nhớ. Có thể thêm vào bài khấn một câu riêng gọi tên người thân vừa khuất, mời người ấy cùng đón năm mới với gia đình. Câu khấn ấy giúp cả nhà nói ra nỗi nhớ một cách nhẹ nhàng.
Khép lại một năm, mở ra một năm
Lễ giao thừa trong nhà ngắn, nhưng là khoảnh khắc lắng đọng nhất của Tết. Đứng trước bàn thờ, nhìn khói hương, nghĩ về những người đã đi và những người đang ở bên mình, mỗi người tự có lời cầu riêng. Văn khấn chỉ là khung; điều mình nghĩ trong lòng lúc ấy mới là phần chính của lễ.