Văn khấn tạ nhà cũ trước khi chuyển đi: cảm ơn nơi đã ở, xin phép thần linh và dọn dẹp cho trọn
Trả lời ngắn: Lễ tạ nhà cũ làm vài ngày hoặc ngay trước hôm chuyển đi, để cảm tạ thần linh đã che chở gia đình suốt thời gian ở, xin phép mang bát hương và đồ thờ đi, và thưa với gia tiên về nơi ở mới. Lễ gọn: hương hoa, quả, nước, một mâm chay hoặc mặn nhỏ. Bài khấn bên dưới có chỗ [điền] địa chỉ cũ và mới.
Vì sao có lễ tạ nhà cũ
Nhiều người chỉ biết lễ nhập trạch ở nhà mới mà quên phía nhà cũ. Theo nếp xưa, nơi mình đã ở nhiều năm cũng có thần linh cai quản, có Táo quân, Thổ công đã chứng kiến bao chuyện vui buồn. Trước khi rời đi, một lời cảm ơn là phải đạo, giống như chào hàng xóm trước khi chuyển nhà.
Lễ này cũng là dịp cả nhà nhìn lại quãng đời ở ngôi nhà cũ, nhất là khi đó là nơi các con lớn lên, nơi ông bà từng sống.
Làm lễ khi nào
Thường làm trước ngày chuyển đi một tới vài hôm, khi đồ đạc chưa dọn hết, bàn thờ còn nguyên. Có nhà làm ngay sáng hôm chuyển, trước khi tháo bàn thờ. Điều quan trọng là lễ diễn ra trước khi bát hương và đồ thờ được di dời.
Lễ vật cho lễ tạ
- Hương, hoa tươi, một đĩa quả.
- Trầu cau, chén nước, chén rượu.
- Một mâm chay hoặc mâm mặn gọn: xôi, chè, gà luộc hoặc đĩa giò.
- Vàng mã nếu gia đình có lệ, hóa ở chỗ an toàn.
Không cần to hơn lễ nhập trạch. Lễ tạ là lời cảm ơn, không phải lễ cầu xin.
Bài văn khấn tạ nhà cũ
Nam mô A Di Đà Phật! (ba lần, mỗi lần một vái)
Con lạy chín phương Trời, mười phương Chư Phật, Chư Phật mười phương.
Con kính lạy Hoàng thiên, Hậu thổ, chư vị Tôn thần.
Con kính lạy ngài Bản cảnh Thành hoàng, ngài Bản xứ Thổ địa, ngài Bản gia Táo quân, Long mạch cùng chư vị Tôn thần cai quản nơi này.
Tín chủ con là [điền họ tên], cùng gia đình, hiện ở tại [điền địa chỉ nhà cũ], hôm nay là ngày [điền] tháng [điền] năm [điền] âm lịch.
Gia đình con đã ở nơi đây từ năm [điền] đến nay, được chư vị Tôn thần che chở, cả nhà bình an. Nay vì [điền lý do: chuyển công tác, có nhà mới…], gia đình con chuyển về ở tại [điền địa chỉ mới].
Con thành tâm sửa biện hương hoa, lễ vật, dâng lên cảm tạ ơn che chở; xin phép được di dời bát hương gia tiên và đồ thờ sang nơi ở mới.
Con kính bạch các cụ Tổ tiên nội ngoại họ [điền họ], xin các cụ theo con cháu về nơi ở mới, tiếp tục phù hộ gia đình.
Chúng con lễ bạc tâm thành, cúi xin chứng giám.
Nam mô A Di Đà Phật! (ba lần)
Cách điền cho đúng
Ghi năm bắt đầu ở nhà cũ theo năm dương lịch hoặc âm lịch đều được, miễn rõ ràng. Phần lý do chuyển đi có thể bỏ nếu thấy riêng tư; chỉ cần nói "gia đình con chuyển về nơi ở mới tại…". Địa chỉ mới nên ghi đầy đủ để lời thưa với gia tiên trọn vẹn.
Trình tự lễ tạ
- Lau dọn bàn thờ lần cuối ở nhà cũ.
- Bày lễ, thắp nến, thắp hương.
- Khấn thần linh và gia tiên theo bài trên.
- Chờ hết tuần hương, hạ lễ, hóa vàng nếu có.
- Rút bớt chân hương, gói bát hương cẩn thận để mang đi (xem bài di dời bàn thờ).
- Dọn dẹp nhà cửa sạch sẽ trước khi bàn giao.
Nhà bán, nhà cho thuê lại, nhà trả lại chủ
Với nhà bán, lễ tạ còn mang ý gửi gắm ngôi nhà cho chủ mới. Có gia đình để lại một lời chúc trong bài khấn: mong người đến sau cũng được bình an. Với nhà thuê trả lại chủ, lễ tạ ngắn hơn, có khi chỉ một nén hương và lời cảm ơn. Với nhà cho thuê lại, chủ nhà vẫn giữ quyền sở hữu, nên không cần "xin phép mang đi" toàn bộ, chỉ những gì gia đình mang theo.
Bàn thờ cũ có mang theo không
Tùy tình trạng và kích thước. Bàn thờ còn tốt, vừa nhà mới thì mang theo, lau dọn lại. Bàn thờ quá to hoặc đã hỏng, nhiều nhà tháo dỡ, mang lên chùa nhờ xử lý, hoặc hóa ở nơi phù hợp. Đồ thờ bằng sứ, đồng nên gói bằng giấy báo, khăn mềm để khỏi vỡ móp khi vận chuyển.
Nói chuyện với trẻ nhỏ về việc chuyển nhà
Trẻ nhỏ thường buồn khi rời nhà cũ: xa bạn, xa trường, xa góc chơi quen. Cho trẻ tham gia lễ tạ, cùng nói lời chào với ngôi nhà, chụp vài tấm ảnh kỷ niệm ở các góc trẻ thích. Đây là cách giúp trẻ khép lại một chặng sống nhẹ nhàng hơn, không phải chỉ nghi lễ của người lớn.
Hàng xóm, tổ dân phố và những lời chào
Phần "tạ" quan trọng không kém là cảm ơn những người sống cạnh mình. Chào hàng xóm, báo tổ dân phố, thanh toán đủ các khoản điện nước, phí dịch vụ. Giữ chữ tín khi rời đi để lại tiếng tốt, điều mà bất kỳ nếp tín ngưỡng nào cũng coi trọng.
Điều kiêng hay được nhắc
Có nơi kiêng để lại bát hương cũ, kiêng quét nhà sau khi đã làm lễ, kiêng mang theo chổi cũ. Phần lớn là lệ của từng vùng. Chổi cũ, đồ cũ nếu còn dùng được thì cứ dùng; muốn bỏ thì bỏ. Quét dọn sạch nhà trước khi trả là việc nên làm, không phải điều cấm.
An toàn khi tháo dỡ bàn thờ và đồ nặng
Bàn thờ treo, tủ thờ, tượng đồng thường rất nặng. Tháo dỡ cần ít nhất hai người, dùng găng tay, không để trẻ con đứng gần. Đèn thờ điện phải rút điện trước khi tháo. Kính, sứ gói riêng, ghi chú "dễ vỡ" lên thùng.
Ngôi nhà cũ trong ký ức
Nhiều gia đình giữ lại một món nhỏ từ nhà cũ: viên gạch, khung cửa sổ, cây trồng trong chậu chiết từ cây ngoài sân. Mang một chút nhà cũ sang nhà mới là cách giữ sợi dây với quá khứ, tự nhiên hơn mọi nghi thức.
Nhà có người mới mất, có nên chuyển đi
Nhiều gia đình băn khoăn khi cần chuyển nhà trong thời gian để tang. Theo nếp xưa, có nơi kiêng chuyển nhà trong năm đầu, có nơi chỉ kiêng trong 49 ngày hoặc 100 ngày. Khi bắt buộc phải chuyển vì công việc, nhà bán, hết hạn thuê, nhiều gia đình vẫn làm lễ tạ, thưa rõ hoàn cảnh với gia tiên và hương linh người mới mất, rồi di dời ban thờ vong cùng bàn thờ gia tiên.
Không có lễ nào "phạt" con cháu vì hoàn cảnh bắt buộc. Lời thưa thành thật và việc chăm lo ban thờ chu đáo ở nhà mới là đủ. Nên hỏi người lớn trong họ để cả nhà cùng một ý.
Nhà cũ có ban Thần Tài, Thổ Địa
Nhà kinh doanh có ban Thần Tài, Thổ Địa thì lễ tạ thêm phần khấn tại ban này: cảm tạ đã phù hộ việc buôn bán, xin phép rước tượng và bát hương sang cơ sở mới. Ở nhà mới, chọn ngày an vị ban Thần Tài, có bài khấn riêng trong chuyên mục Thần Tài của site này. Nếu cửa hàng cũ vẫn tiếp tục kinh doanh do người khác tiếp quản, nên hỏi họ có muốn giữ ban thờ không trước khi tháo.
Ngày cuối cùng ở nhà cũ
Hôm cuối cùng, nhiều gia đình đi một vòng các phòng, tắt hết điện, khóa van nước, van gas, đóng cửa sổ. Chụp ảnh đồng hồ điện nước để quyết toán. Giao chìa khóa tận tay chủ mới hoặc chủ nhà, có biên bản nếu cần. Một lời chào cuối với ngôi nhà, dù nói thầm, cũng giúp mọi người khép lại chặng sống ấy nhẹ nhàng.
Những tấm ảnh chụp ngày cuối thường thành kỷ niệm quý về sau, nhất là với trẻ nhỏ lớn lên trong ngôi nhà đó.
Người già trong nhà và chuyện rời chốn cũ
Với ông bà đã sống cả đời ở một ngôi nhà, chuyển đi có khi là nỗi buồn lớn. Để người già cùng làm lễ tạ, cùng chọn món mang theo, cùng xếp bàn thờ ở nhà mới giúp họ thấy mình vẫn giữ vai trò trong nhà. Vài tuần đầu ở chỗ mới, nên để ý giấc ngủ, ăn uống của người già, đưa đi thăm lại xóm cũ khi có dịp.
Sắm sửa cho chặng mới
Chuyển nhà là dịp nhìn lại đồ thờ, đồ trưng: món nào còn dùng, món nào nên thay. Nếu cần thêm một món trang nghiêm cho bàn thờ nhà mới, có thể xem các món đồ đồng tại Thế Giới Phong Thủy, nhưng không cần thay hết chỉ vì lời "đồ cũ mang theo vận cũ".