Văn khấn cúng đầy tháng cho bé: bản đầy đủ khấn mười hai Bà Mụ, Đức Ông và cách điền tên bé
Trả lời ngắn: Lễ đầy tháng là dịp cha mẹ thưa với mười hai Bà Mụ, Đức Ông và gia tiên rằng bé đã qua tháng đầu, xin phù hộ cho bé ăn ngoan, ngủ yên, lớn khỏe. Bài khấn đầy đủ dưới đây có chỗ [điền] cho tên cha mẹ, tên bé, ngày giờ sinh và địa chỉ. Người khấn thường là cha hoặc mẹ, hoặc ông bà khi cha mẹ còn trẻ chưa quen. Đọc chậm, rõ, thành tâm là đủ; không thuộc lòng thì cầm giấy đọc cũng được.
Lễ đầy tháng là lễ gì và vì sao vẫn được giữ
Đầy tháng là mốc bé tròn một tháng tuổi tính theo âm lịch. Thời xưa, tháng đầu đời là quãng đáng lo nhất với trẻ sơ sinh: thiếu thuốc men, thiếu điều kiện vệ sinh, nhiều bé không qua được. Bé khỏe mạnh tròn tháng là chuyện mừng của cả nhà, nên người xưa làm lễ tạ ơn các vị được tin là coi sóc việc sinh nở.
Ngày nay y tế đã khác, nhưng lễ đầy tháng vẫn còn vì nó là dịp gia đình nhìn lại một tháng vất vả, cảm ơn người giúp mẹ ở cữ, báo tin với họ hàng và chính thức giới thiệu tên bé. Phần khấn chỉ chiếm vài phút, phần còn lại là sum họp.
Mười hai Bà Mụ và Đức Ông là ai trong lời khấn
Theo tín ngưỡng dân gian, mười hai Bà Mụ là các vị tiên nương được tin là nặn hình hài, dạy trẻ những việc đầu đời như bú, cười, lẫy, bò. Mỗi bà một việc, nên mâm lễ thường chia mười hai phần nhỏ. Đức Ông, hay Đức Ông Đức Bà ở một số nơi, là vị đứng đầu trông coi các Bà Mụ.
Tên gọi từng bà khác nhau giữa các sách và các vùng. Trong lời khấn, nhiều gia đình chỉ gọi chung "mười hai Bà Mụ, Đức Ông" mà không đọc tên từng vị. Cách gọi chung ấy đủ ý, không thiếu lễ.
Tính ngày đầy tháng cho đúng
Ngày đầy tháng thường tính theo âm lịch, từ ngày sinh của bé. Bé sinh ngày mười tháng Ba âm lịch thì đầy tháng vào khoảng ngày mười tháng Tư âm lịch. Nhiều nơi giữ lệ "trai sớm gái muộn": bé trai cúng sớm hơn hai ngày, bé gái cúng muộn hơn một ngày so với ngày tròn tháng. Có nơi không theo lệ này.
Nếu tháng đó là tháng thiếu, ngày sinh rơi vào ngày ba mươi thì lấy ngày cuối tháng sau. Muốn chắc, nhờ người lớn trong nhà tra lịch vạn niên, hoặc dùng công cụ đổi lịch âm dương để khỏi lệch một ngày.
Ai đứng ra khấn và đứng ở đâu
Thường là cha của bé đứng khấn, mẹ bế bé đứng bên cạnh hoặc phía sau. Ở nhiều nhà, bà nội hoặc bà ngoại khấn thay vì quen lời. Không có quy định cứng; người khấn nên là người trong nhà, thuộc lời hoặc đọc rõ được.
Mâm lễ đặt ở gian chính hoặc ngay trong phòng của mẹ và bé, tùy nếp nhà. Mâm cúng Mụ thường để riêng, không đặt chung với bàn thờ gia tiên. Sau khi khấn Mụ, gia đình thắp hương bàn thờ gia tiên để báo tin.
Chuẩn bị trước khi khấn
- In hoặc chép bài khấn ra giấy, điền sẵn tên, ngày, địa chỉ để khỏi lúng túng.
- Đặt mâm lễ ổn định trên bàn chắc, xa mép, xa tầm với của trẻ lớn hơn trong nhà.
- Chuẩn bị bật lửa, hương, đèn hoặc nến trên đế chắc; kiểm tra rèm, giấy xung quanh.
- Cho bé bú no, thay tã sạch trước giờ lễ để bé đỡ quấy.
- Mở cửa sổ cho thoáng nếu thắp hương trong phòng có trẻ sơ sinh.
Bài văn khấn đầy tháng bản đầy đủ
Nam mô A Di Đà Phật! (ba lần, mỗi lần một vái)
Con lạy chín phương Trời, mười phương Chư Phật, Chư Phật mười phương.
Con kính lạy Thập nhị bộ Tiên nương, mười hai Bà Mụ, Đức Ông và chư vị Tôn thần coi sóc việc sinh nở, nuôi dạy trẻ thơ.
Con kính lạy Thổ Công, Táo quân và chư vị thần linh cai quản trong nhà này.
Hôm nay là ngày [điền] tháng [điền] năm [điền tên năm can chi], nhằm ngày [điền ngày dương lịch].
Tín chủ con là [điền họ tên người khấn], cùng toàn gia quyến, ngụ tại [điền số nhà, đường, phường hoặc xã, tỉnh hoặc thành phố].
Vợ chồng con là [điền tên cha] và [điền tên mẹ], sinh được con [trai hoặc gái] đặt tên là [điền tên bé], sinh vào giờ [điền] ngày [điền] tháng [điền] năm [điền].
Nhờ ơn các Bà Mụ, Đức Ông che chở, mẹ tròn con vuông, cháu nay đã tròn một tháng. Vợ chồng con thành tâm sắm lễ hương hoa, trà quả, xôi chè cùng các phẩm vật, kính dâng trước án.
Cúi xin các Bà Mụ, Đức Ông chứng giám lòng thành, phù hộ cho cháu [điền tên bé] ăn ngoan, ngủ yên, hay ăn chóng lớn, mạnh khỏe bình an; phù hộ cho mẹ cháu mau hồi phục, gia đình hòa thuận.
Chúng con lễ bạc tâm thành, cúi xin chứng giám.
Nam mô A Di Đà Phật! (ba lần)
Bài trên là bản phổ biến, các sách có thể khác vài chữ. Chỗ nào gia đình muốn thêm lời riêng, như cảm ơn người đã giúp mẹ trong lúc sinh, cứ nói bằng lời mộc mạc của mình.
Cách điền từng chỗ trống
| Chỗ điền | Ghi thế nào | Ví dụ |
|---|---|---|
| Ngày khấn | Ngày âm lịch trước, ngày dương lịch sau | Ngày mười tháng Tư năm [can chi], nhằm ngày [dương lịch] |
| Tên người khấn | Họ tên đầy đủ của người đứng khấn | Nguyễn Văn [điền] |
| Tên bé | Tên chính thức hoặc tên ở nhà | Có thể đọc cả hai: tên khai sinh, ở nhà gọi là [điền] |
| Giờ sinh | Giờ theo đồng hồ hoặc giờ âm | Mười giờ sáng, tức giờ Tỵ |
| Địa chỉ | Nơi gia đình đang ở, kể cả nhà thuê | Số nhà, đường, phường, thành phố |
Bé chưa làm giấy khai sinh, tên chưa chốt thì đọc tên đã định dùng. Gia đình còn đang bàn tên có thể khấn "cháu là con của vợ chồng con" mà không cần đọc tên.
Đọc to hay đọc thầm
Khấn rõ tiếng vừa đủ cho người đứng gần nghe là cách phổ biến. Đọc quá to giữa phòng có trẻ sơ sinh dễ làm bé giật mình. Đọc thầm trong lòng cũng không sai; điều được nói nhiều nhất trong các sách là sự thành tâm, không phải âm lượng.
Khi đọc, tránh đọc vội như đọc bài kiểm tra. Ngắt ở dấu phẩy, dừng ở dấu chấm. Nếu đọc nhầm, dừng lại đọc lại câu đó, không cần bắt đầu lại từ đầu.
Trình tự lễ từ lúc thắp hương tới hạ lễ
- Đặt mâm lễ, rót nước, châm đèn hoặc nến.
- Người khấn thắp hương số lẻ, thường ba nén, vái ba vái rồi cắm hương.
- Đọc văn khấn Mụ; mẹ bế bé đứng cạnh.
- Chờ hương cháy khoảng hai phần ba, khấn tạ ngắn rồi hóa vàng nếu có.
- Thắp hương bàn thờ gia tiên báo tin bé đầy tháng.
- Hạ lễ, chia xôi chè cho người trong nhà và khách.
Lễ khai hoa và chuyện cắt tóc máu
Một số nhà kết hợp lễ đầy tháng với việc cắt chút tóc máu của bé, gọi là "khai hoa". Nếu làm, nên dùng kéo nhỏ đầu tròn, cắt sát ngọn chứ không cạo trọc, tránh làm xước da đầu non của bé. Lọn tóc thường được giữ làm kỷ niệm.
Không làm việc này cũng không sao. Nhiều bác sĩ nhi khuyên chưa nên cạo đầu trẻ quá nhỏ vì dễ trầy xước, nhiễm trùng. Phần nghi thức có thể giữ ở mức tượng trưng.
Những lời kiêng nên hiểu cho nhẹ nhàng
Dân gian có nhiều lời dặn: không khen bé "béo, xinh" thẳng mặt, không để người lạ bế bé, không cho bé soi gương. Gốc của nhiều lời kiêng là sợ trẻ yếu bị lây bệnh hoặc giật mình. Phần có lý thì nên giữ: người đến chơi rửa tay trước khi bế, người đang ốm không bế bé, không hút thuốc trong nhà.
Phần còn lại tùy nếp nhà. Không nên vì kiêng mà làm khách khó xử hay làm người mẹ căng thẳng. Lễ đầy tháng là dịp vui, không phải dịp để lo.
Ở chung cư, nhà thuê thì làm thế nào
Không gian nhỏ vẫn làm được lễ đầy đủ. Đặt mâm trên bàn ăn, thắp ít hương, dùng đèn điện thay nến nếu phòng kín. Có thể không hóa vàng, hoặc hóa thật ít trong chậu kim loại ở nơi thoáng, đúng quy định tòa nhà.
Nếu ở nhà thuê, không có bàn thờ gia tiên, gia đình có thể khấn hướng về quê, báo tin cho ông bà bằng lời. Ý nghĩa của lễ nằm ở lòng biết ơn và niềm vui đón bé, không nằm ở số lượng đồ cúng.
An toàn cho bé trong ngày đông người
- Không thắp quá nhiều hương trong phòng bé; khói hương không tốt cho phổi trẻ sơ sinh.
- Không để bật lửa, nến, đồ nhỏ như hạt, đồng xu trong tầm tay trẻ lớn hơn.
- Giới hạn số người bế bé, ai bế cũng rửa tay trước.
- Bé quấy, sốt, bỏ bú thì ưu tiên chăm bé, lễ có thể rút gọn.
- Trẻ dưới ba tháng sốt thì đưa đi khám ngay, không chờ hết lễ.
Quà mừng và vật kỷ niệm cho bé
Họ hàng thường mừng tiền, quần áo, đồ dùng cho bé. Nhiều gia đình chọn thêm một món kỷ niệm có ý nghĩa, như một chiếc lắc bạc không có chuông nhỏ, hoặc một vật hộ mệnh theo tuổi để dành đeo khi bé lớn hơn. Với trẻ sơ sinh, món nào có hạt nhỏ, dây dài đều nên cất đi, chờ bé đủ lớn mới dùng và luôn có người lớn trông.
Gia đình muốn tìm một món vật phẩm làm kỷ niệm cho bé có thể tham khảo nhóm trang sức phong thủy tại Thế Giới Phong Thủy, chọn món chắc chắn, không sắc cạnh, và cất giữ cho tới khi bé đủ tuổi đeo an toàn.